Bilim-Teknoloji

Avustralya Yangınındaki Gizli Sır

Avustralya Yangınındaki Gizli Sırra çok şaşıracaksınız!

Alev alev yanan ve aylar süren yoğun bir çabayla söndürülebilen bir yangından bahsediyoruz! Ne oldu Avustralya’da, neler yaşandı? Yangının sebebi neydi ve neden bir türlü söndürülemiyordu? Avustralya yangınındaki gizli sır neydi, gerçeklere hazır mısınız?

Avustralya’nın Yeni Güney Galler eyaletinde 2019 Eylül ayında başlayan ve daha sonra Victoria, Queensland ve Güney Avustralya eyaletlerinde orman ve çayırlık alanlarda etkili olan yangın tam 6 ay sürmüştü. Yerleşim yerlerine de sıçrayan yangınlar nedeniyle 28 kişi hayatını kaybetmiş, Avustralya Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) ye göre bir milyardan fazla hayvan ölmüştü.

Toplamda 18,6 milyon hektar alan (Türkiye’nin üçte biri kadar bir alandan bahsediyoruz) tamamen kül olmuş ve 3 binden fazla ev yanarak yok olmuştu. Yaklaşık 6 ay süren bu yangın güçlükle ve bir çok ülkenin yardımıyla anca söndürülebilmişti. Peki bu yangınların sebebi neydi? Bu yangınların altında bir sır yatıyor muydu acaba?

Avustralya Yangını Uzaydan Görüntüsü
Avustralya Yangını Uzaydan Görüntüsü

26 haziran 2019 da Avustralya’ya bağlı bir haber ajansı ülkede yangın sezonunun erken başladığını belirtiyor. 2008 yılından beri kuraklığın arttığını, yağışların azaldığını vurgulayan haberde; Bu sene yaşanacak yangınların her zamankinden daha şiddetli geçebileceğini tam 7 ay önceden dile getirmişler.

Avustralya’da yangınlar her yıl yaşandığı için toplum tarafından alışagelmiş bir durum söz konusu. Şöyle ki artık ifadelerinde yangın sezonu gibi bir kavram bile oluşmuş. İnsanlar yangından bahsederken yangın sezonu şeklinde bir ifade kullanıyorlar.

Literatürde mega yangın olarak yer alan bu seferki yangın gerçekten çok büyüktü ve bir türlü söndürülemiyordu. Alevlerin 70 metreye kadar çıktığı ve ormanların içinde hızla yayılan bu yangından çıkan dumanlar o kadar kalın ve yoğundu ki uzaydan bile görüntülenebiliyordu. Modern dünya böylesi bir yangını ilk defa görüyordu!

Kanada ve Sibirya’da da çok büyük yangınlar meydana geliyordu fakat bu yangın insanların ve hayvanların yaşadığı bölgelere çok yakın olduğu için etkisi daha fazla hissedildi.

Bu dumanlar rüzgarların yardımıyla Pasifik Okyanusu’nu aşıp binlerce kilometre ötedeki, Güney Amerika’nın havasını kirletmeye başladı.

Uydu görüntü ve verilerine göre ortaya çıkan bu dumanlar Pasifik Okyanusundan sonra Atlas Okyanusunu da aşıp Afrika’nın güney kıyılarına ulaştı.

Şaka gibi gelebilir; Yoluna devam eden bu dumanlar Hint Okyanusunu da aşıp Dünya çevresinde tam bir tur atarak tekrar Avustralya’ya döndü. Şaka gibi değil mi?

Avustralya Yangınındaki Sır
Dünya’yı bir tam tur dönen duman yoğunluğunun uzaydan görüntüsü

Yani özetle; sadece Avustralya Kıtası’nı ilgilendiren yerel bir sorun değil, bu felaket Global bir sorundu ve tüm Dünya’yı etkileyebilecek düzeydeydi!

Avustralya Yangının Sebepleri

  • Rekor seviyede Sıcaklıklar
  • Yağışların azalmasına bağlı oluşan kuraklık
  • Şiddetli Rüzgarlar
  • Şimşekler
  • Kundakçılık
  • Kazalar
  • IOD (Indian Ocean Dipole)

Avustralya yangınındaki sır neydi peki? Birileri kundakçılık mı yaptı, dünyadan gizlenilen büyük bir kaza mı yaşandı veya bilmediğimiz gizli güçler tarafından mı yapıldı?

Tüm bu sorulara hayır dedikten sonra üzerinde pek durulmayan oldukça önemli bu sırra geçelim dilerseniz. Dikkat ederseniz yukarıdaki başlıkta Avustralya’daki Yangının Sebepleri altında son maddede IOD (Indian Ocean Dipole) yazıyor.

Nedir bu Indian Ocean Dipole?

 

Avustralya yangınındaki gizli sır : Hint Okyanusu Dipolü

Hint Okyanusu Dipolü
Hint Okyanusu Dipolü

 

Hint Okyanusu Dipolü (Indian Ocean Dipol) (IOD) olarak adlandırılan bu doğa olayını açalım biraz. Bir kıtanın iklimsel önemini belirleyen en önemli faktörler onu çevreleyen okyanuslarla ilişkilidir. Avustralya Kıtası’nın en önemli iklimsel etkileyeni ise Hint Okyanusudur. Hint okyanusundaki sıcak ve soğuk suların yer değiştirmeleri Avustralya ve Afrika Kıtalarının iklimini etkiliyor.

3-5 yılda bir Avustralya ve Afrika kıtaları arasında yaşanan bu sıcak-soğuk deniz suyu yer değiştirme olayı rüzgarların etkisiyle gerçekleşmektedir. Sıcak su Avustralya kıyılarında yer aldığı dönemlerde bulutlaşma artarak kıtanın yağmur ihtiyacını karşılıyor. Sıcak su yerini soğuk sulara bıraktığı vakit ise,  yağmur bulutları oluşamadığı için bu dönemler yağışsız ve kurak geçmektedir.

Yüzyıllardır devam eden bu doğal olaya Hint Okyanusu Dipolü (ındian Ocean Dipole) denmektedir.

Bahsedilen bu sıcaklık öyle sanıldığı gibi büyük değildir. Sıcaklık farkı +-1 derecelik bir değişimdir aslında. Ama bu ufak görülen sıcaklık farkı tüm doğal dengeyi alt üst etmeye yetecek kadardır.

2019 yılına kadar yüz yıllardır aynı 1 derecelik ısı farkıyla ve dengeli devam eden bu durum 2019 yılının sonlarına doğru büyük bir değişiklik göstermiş ve bu sıcaklık farkı rekor bir düzeye yani 2 dereceye çıkmıştır.

Hint Okyanusu Isı Farklılığı
Hint Okyanusu Isı Farklılığı

 

Bu ne anlama geliyor biraz daha açalım;

Sıcaklık farkının 2 dereceye çıkmasıyla, Avustralya ve Afrika kıtaları üzerinde oluşturduğu etkiler artmış oldu.

Bizler ulusal ve yerel basında sadece Avustralya yangınına yoğunlaştık ama Afrika kıtasında da bu dipolden dolayı farklılık yaşanması gerekmiyor muydu?

Yani özetle, Avustralya kıtasında deniz ısı seviyesinin 2 derece kadar düştüğü ve sonucunda daha fazla kuraklık oluşması sonucu mega boyutta yangınların başladığı dönemde Afrika kıtasında da deniz ısı seviyesi 2 derece kadar artmış olması gerekiyor değil mi?

Aynı Dönemde Afrika’daki Sel Felaketleri

Evet öyle oldu. Bu rekor ısı artması Afrika’da da fazla bulutlaşmaya neden oldu ve Afrika Kıtası’nda şiddetli yağışlar görülmeye başlandı ve bazı bölgelerde sel ve su baskınları yaşandı.

65 kişinin hayatını kaybettiği bu sel felaketlerinde bir çok yerleşim yeri ve tarım arazisi zarar gördü. Son 20 yılın en şiddetli yağışlarının yaşandığı Afrika Kıtası’nın bazı bölgelerinde de yıllık yağış miktarının üç katı yağmur sadece 4 gün içerisinde yağdı.

Yangınla Aynı Dönemde Afrikadaki Sel Felaketi
Yangınla Aynı Dönemde Afrikadaki Sel Felaketi

 

Yukarıda bahsettiğimiz gibi bu Hint Okyanusu Dipolü olayı 3-5 yılda bir tekrar eden bir olay olduğu için, bir sonraki yer değiştirmede tam tersi bir durumun yaşanması söz konusu olacaktır.

Yani bu sefer, Avustralya Kıtası’ndaki yağış miktarı anormal derecede artacak, Afrika Kıtası’ndaki kuraklık anormal boyutlara çıkacak. Tabi bu ısı farkı 2 derecenin altına düşmezse gerçekleşecek senaryo.

İklim değişikliği ve çevre kirliliğinin yol açtığı doğadaki bu denge bozuklukları devam ettiği sürece bu tür olayların yaşanması kaçınılmazdır.

2008 de bilim insanları bu olaya değinmiş ve bilime dayalı tahminlerle bugün yaşanılanları öngörmüşlerdir. Avustralya yangınındaki gizli sır aslında biraz bilime kulak verince rahatlıkla anlayabileceğimiz bir olay. Bizlere düşen bilim insanlarının bu rapor ve çalışmalarına kulak vermek ve toplumsal bir harekete dönüşene kadar en azından bireyler olarak çevremizi ve doğamızı koruyarak üzerimize düşeni yapmak. 2020 yılının felaketlere beraber geçtiği şu dönemde umarız her şey gönlünüzce olur.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı